Krajina, Slovenská krajina, Typ krajiny, Orava, Polia

Vaňovka

skala
Hits: 3777

Vaňovka je v súčasťou obce Hruštín (orava-liptov.sk). Do roku 1972 bola samostatnou obcou (Anna Gluchová). Leží v nadmorskej výške 703 metrov nad morom. Bola založená po valaskom práve okolo roku 1600. Obyvatelia sa zaoberali poľnohospodárstvom a chovom dobytka. V roku 1785 tu žilo 227 obyvateľov (orava-liptov.sk). Leží v Podbeskydskej vrchovine, na ploche približne 4 km². Oblasť je charakteristická mierne zvlneným terénom a je obklopená hustými lesmi (vanovka.oma.sk). Obyvatelia sa v minulosti zaoberali poľnohospodárstvom, chovom dobytka a remeslami. V minulosti bola oblasť riedko osídlená a pokrytá hustými lesmi, čo sa zmenilo počas valašskej kolonizácie v 16. storočí. V roku 1975 bola Vaňovka administratívne pričlenená k Hruštínu, čím sa stala jeho neoddeliteľnou súčasťou (Wikipedia).

Vaňovka is part of the municipality of Hruštín (orava-liptov.sk). Until 1972, it was an independent village (Anna Gluchová). It is situated at an altitude of 703 meters above sea level. It was founded under the Wallachian law around the year 1600. The inhabitants were engaged in agriculture and cattle breeding. In 1785, the village had a population of 227 (orava-liptov.sk). It lies in the Podbeskydská Upland, covering an area of approximately 4 km². The area is characterized by gently undulating terrain and is surrounded by dense forests (vanovka.oma.sk). In the past, the inhabitants were engaged in agriculture, cattle breeding, and various crafts. The area was sparsely populated and covered with dense forests, which changed during the Wallachian colonization in the 16th century. In 1975, Vaňovka was administratively incorporated into Hruštín, making it an integral part of the municipality (Wikipedia).

Vaňovka jest częścią gminy Hruštín (orava-liptov.sk). Do 1972 roku była samodzielną wsią (Anna Gluchová). Znajduje się na wysokości 703 metrów nad poziomem morza. Została założona na prawie wołoskim około 1600 roku. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą bydła. W 1785 roku wieś liczyła 227 mieszkańców (orava-liptov.sk). Leży w Podbeskidzkim Pogórzu, zajmując powierzchnię około 4 km². Obszar ten charakteryzuje się lekko pofałdowanym terenem i jest otoczony gęstymi lasami (vanovka.oma.sk). W przeszłości mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, hodowlą bydła oraz rzemiosłem. Obszar ten był słabo zaludniony i pokryty gęstymi lasami, co zmieniło się podczas kolonizacji wołoskiej w XVI wieku. W 1975 roku Vaňovka została administracyjnie włączona do Hruštína, stając się jego integralną częścią (Wikipedia).

,

Krajina, Slovenská krajina, Neživé, Hrady, Orava, Stavby

Oravský hrad

skala
Hits: 3255

Oravský hrad sa nachádza na strmom vápencovom brale nad obcou Oravský Podzámok, 112 metrov na riekou Orava. Je národnou kultúrnou pamiatkou. Vznikol v 13-om storočí na mieste staršieho osídlenia pravdepodobne z doby okolo prelomu letopočtov. Prvá zmienka je z roku 1267 (muzeum.sk). Historici predpokladajú že ho začali stavať po v páde Tatárov na naše územie roku 1241 (orava-liptov.sk). Iné názvy: Oravský zámok, castrum Arwa, castrum Arua (Zuzana Brezáková). Mal viacero majiteľov, okrem iného Matúša Čáka Trenčianskeho, Mateja Korvína. V rokoch 1556 – 1621 Turzovci hrad prestavali a opevnili (Wikipedia). V roku 1800 vyhorel. Obnovili ho Pálfyovci a naposledy bol významne obnovený v rokoch 1953 – 1968 (muzeum.sk). V priestoroch hradu je expozície Oravského múzea. Na hrade sa nakrúcal Upír Nosferatu z roku 1922, filmy Kráľ drozdia brada, Sokoliar Tomáš (Wikipedia), Adam Šangala, Láska na vlásku (planetslovakia.sk). Studňu na strednom hrade dal vyhĺbiť František Turzo v 16. storočí, bol hlboká 90 metrov (Plaček, Bóna). Počas celého roka sa na hrade konajú rôzne podujatia, napr. rozprávanie povestí a legiend o Oravskom hrade či Sokoliarsky deň (Ľubomír Motyčka).

Orava Castle is situated on a steep limestone cliff above the village of Oravský Podzámok, 112 meters above the Orava River. It is a national cultural monument, having originated in the 13th century on the site of an older settlement, likely dating back to the turn of the millennia. The first mention of the castle is from the year 1267 (muzeum.sk). Historians speculate that its construction began following the invasion of the Tatars into our territory in 1241 (orava-liptov.sk). Other names for the castle include Orava Castle, castrum Arwa, castrum Arua (Zuzana Brezáková). It had several owners, including Matúš Čák of Trenčín and Matthias Corvinus. Between 1556 and 1621, the Thurzos reconstructed and fortified the castle (Wikipedia). In 1800, it was ravaged by fire, but the Pálfys restored it, with significant renovations taking place from 1953 to 1968 (muzeum.sk). The castle houses exhibitions from the Orava Museum. Notably, the castle served as a filming location for the 1922 film Nosferatu, as well as movies like Kráľ drozdia brada, Sokoliar Tomáš (Wikipedia), Adam Šangala, and Láska na vlásku (planetslovakia.sk). The well on the central courtyard, reaching a depth of 90 meters, was excavated by František Turzo in the 16th century (Plaček, Bóna). Throughout the year, various events take place at the castle, including storytelling sessions about legends and tales of Orava Castle and Falconry Day (Ľubomír Motyčka).

Zamek Orawski znajduje się na stromym klifie z wapienia ponad wsią Oravský Podzámok, 112 metrów nad rzeką Orawa. Jest to narodowe dziedzictwo kulturowe. Zbudowany został w XIII wieku na miejscu wcześniejszego osiedla, prawdopodobnie z okresu przełomu tysiącleci. Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z roku 1267 (muzeum.sk). Historycy spekulują, że jego budowę rozpoczęto po najazdach Tatarów na nasze terytorium w 1241 roku (orava-liptov.sk). Inne nazwy zamku to Zamek Orawski, castrum Arwa, castrum Arua (Zuzana Brezáková). Miał wielu właścicieli, w tym Matúša Čáka z Trenčína i Macieja Korwina. W latach 1556-1621 Thurzowie przebudowali i umocnili zamek (Wikipedia). W 1800 roku uległ pożarowi. Odbudowali go Pálfyowie, a ostatnie znaczące prace renowacyjne przeprowadzono w latach 1953-1968 (muzeum.sk). Zamek mieści ekspozycje Muzeum Orawskiego. Zamek był miejscem kręcenia filmu Nosferatu z 1922 roku, a także filmów takich jak Kráľ drozdia brada, Sokoliar Tomáš (Wikipedia), Adam Šangala i Láska na vlásku (planetslovakia.sk). Studnię na dziedzińcu głównym o głębokości 90 metrów wykopał František Turzo w XVI wieku (Plaček, Bóna). Przez cały rok w zamku odbywają się różne wydarzenia, w tym opowieści o legendach i historiach zamku Orawskiego czy Dzień Sokolnictwa (Ľubomír Motyčka).

Odkazy

TOP

Všetky

Krajina, Slovenská krajina, Príroda, Rastliny, Stromy, Liptov, Hory, Organizmy, Biotopy

Važec

skala
Hits: 5254

Važec leží v Liptovskej kotline, v údolí Bieleho Váhu v nadmorskej výške 788 metrov nad morom. Nemecký názov pre obec je Waagsdorf, maďarský Vázsec. Na ploche 59.68 km2 (Wikipedia) tu žije takmer 2 500 obyvateľov (vysoke-tatry.info). Chotárne názvy „Turie pole“, Turapula svedčia o starobylosti osídlenia (Michal Hybena). Obec založil šoltýs Gerhardt v roku 1280. Vlastníkmi obce boli najmä Szentiványiovci, Szmreczányiovci a Baánovci (vysoke-tatry.info). V roku 1310 sa spomína osada Bilansko pri Bilanskej vode (obecvazec.sk). V roku 1931 takmer celá obec, charakteristická drevenicami, vyhorela. Važec bol vďačným miestom tvorby mnohých maliarov, dôkladne ho preskúmali národopisci, pretože tradície ľudového odievania, zvykov a umenia sa zachovali v neštylizovanej a čistej podobe až do záveru 20. storočia. K obci sa viaže Važecká jaskyňa s kvapľovou výzdobou (vysoke-tatry.info). Pomenovanie obce pochádza od rieky Váh (Michal Hybena). Važec je charakteristický ľudovým staviteľstvom, ktoré nesie charakteristické znaky horských oblastí. Pôvodné zrubové jednopriestorové domy – „Drevenice“ sa stavali v nepravidelnom zoskupení. Stavali sa prevažne zo smrekového dreva, pričom na základy, priečky a sýpky sa používal riečny kameň spájaný hlinenou maltou. Charakteristický je aj ľudový kroj. Šil sa s ľanového plátna a bieleho súkna, ktoré boli vyrábané z ľanu a vlny. Používala sa aj kožušina. Zachovala sa forma dlhého košeľovitého odevu (Michal Hybena).

Važec is situated in the Liptov Basin, in the valley of the White Váh river, at an elevation of 788 meters above sea level. The German name for the village is Waagsdorf, and in Hungarian, it is known as Vázsec. Covering an area of 59.68 km2 (Wikipedia), it is home to nearly 2,500 residents (vysoke-tatry.info). Field names like „Turie pole“ and Turapula indicate the ancient history of settlement (Michal Hybena). The village was founded by the bailiff Gerhardt in 1280. Owners of the village included the Szentiványiovci, Szmreczányiovci, and Baánovci families (vysoke-tatry.info). In 1310, the settlement Bilansko near Bilanská voda is mentioned (obecvazec.sk). In 1931, almost the entire village, characterized by wooden cottages, burned down. Važec was an appreciative place for the work of many painters; ethnographers extensively studied it because traditions of folk clothing, customs, and art were preserved in an un-stylized and pure form until the end of the 20th century. The Važecká Cave with stalactite decorations is associated with the village (vysoke-tatry.info). The village’s name comes from the Váh River (Michal Hybena). Važec is characterized by folk architecture bearing distinctive features of mountainous regions. Original log single-room houses, known as „Drevenice,“ were built in irregular clusters. They were mainly constructed from spruce wood, using river stones and clay mortar for foundations, partitions, and granaries. The folk costume is also characteristic, made of linen and white cloth from linen and wool. Fur was also used, and the long shirt-like garment form has been preserved (Michal Hybena).

Literatúra

Hyben Michal, 1981: Važec, Osveta, Martin, Osveta, 344 pp.

Odkazy

,

Krajina, Slovenská krajina, Obce, Slovenské, Orava, Oravské

Mútne

skala
Hits: 3455

Mútne leží v nadmorskej výške 836 metrov nad morom, na odlesnenej Podbeskydskej brázde. K obci patria aj osady Duľov a Mútňanská píla (orava-liptov.sk). Založenie obce sa viaže ku grófovi Gašparovi Illésházymu, ktorý v roku 1647 prikázala Matejovi Benčíkovi z Jasenice, aby pri potoku Mútnik založil dedinu. Názov obce je podľa potoka, o ktorom hovorievali, že tiekol mútny aj vtedy, keď nepršalo. Mútne bola valaská obec. V roku 1659 mala 488 obyvateľov. Vďaka svojej polohe vysoko v horách, bola obec neraz ušetrená od pustošenia a násilností v nepokojnom 17. storočí (mutne.sk). Mútňanské lesy boli pôvodne zmiešané, najmä jedľobukové. Tie boli nahradené smrekovou monokultúrou. Odvodnené boli aj zamokrené pôdy najmä na alúviu Mútňanky, čím sa narušili podmienky pre slatiny a rašeliniská. V poslednej dobe sa tu našla Salix myrtilloides – čo je jediný potvrdený výskyt kriticky ohrozeného druhu na Slovensku. Vzácny je aj nález drobnej orchidey Microstylis monophyllos. Zo živočíchov tu žijú napr.: čmele Bombus lucorum a eromofilný eurytopný Pyrobombus lapidarius. Vyskytuje sa tu aj čierna forma vretenice Vipera berus morpha prester (mutne.sk).

Mútne is situated at an altitude of 836 meters above sea level, in the deforested Podbeskydská Brázda. The village includes the settlements of Duľov and Mútňanská píla (orava-liptov.sk). The founding of the village is associated with Count Gašpar Illésházy, who in 1647 instructed Matej Benčík from Jasenica to establish a village near the Mútnik stream. The name of the village comes from the stream, which was said to be muddy even when it was not raining. Mútne was a Wallachian village. In 1659, it had 488 inhabitants. Due to its high mountain location, the village was often spared from devastation and violence during the turbulent 17th century (mutne.sk). The Mútňanské forests were originally mixed, mainly spruce-beech. They were replaced by spruce monoculture. Wetlands, especially in the Mútňanka alluvium, were drained, disrupting conditions for marshes and peat bogs. Recently, the critically endangered species Salix myrtilloides has been found here, the only confirmed occurrence in Slovakia. Also rare is the discovery of the small orchid Microstylis monophyllos. Fauna includes species such as Bombus lucorum bees and the eromophilous eurytopic Pyrobombus lapidarius. There is also a black form of the adder Vipera berus morpha prester (mutne.sk).

Mútne leży na wysokości 836 metrów nad poziomem morza, w bezleśnej Dolinie Podbeskydskiej. Do wsi należą także osady Duľov i Mútňanská píla (orava-liptov.sk). Założenie wsi wiąże się z hrabią Gašparem Illésházym, który w 1647 roku polecił Matejowi Benčíkowi z Jasenicy założyć wieś przy potoku Mútnik. Nazwa wsi pochodzi od potoku, o którym mówiono, że jest mętny nawet wtedy, gdy nie pada deszcz. Mútne było wsią wołoską. W 1659 roku miało 488 mieszkańców. Ze względu na swoje wysokie położenie w górach wieś często była oszczędzana przed spustoszeniem i przemocą w burzliwym XVII wieku (mutne.sk). Leśne obszary Mútňanské były pierwotnie zalesione mieszaniec, głównie świerkowo-bukowy. Zastąpiono je monokulturą świerka. Tereny podmokłe, zwłaszcza w dolinie Mútňanky, zostały osuszone, co zakłóciło warunki dla bagien i torfowisk. Ostatnio znaleziono tu krytycznie zagrożony gatunek Salix myrtilloides, jedyny potwierdzony przypadek występowania w Słowacji. Rzadki jest także znaleziskiem małej orchidei Microstylis monophyllos. Wśród fauny występują takie gatunki jak pszczoły Bombus lucorum i eurytopowy Pyrobombus lapidarius. Występuje także czarna forma żmii Vipera berus morpha prester (mutne.sk).

Odkazy

Krajina, Slovenská krajina, Obce, Slovenské, Orava, Oravské

Oravský Podzámok

skala
Hits: 3279

Obec, nad ktorou sa čnie Oravský hrad (Peter Kaclík). Oravský Podzámok leží v Oravskej vrchovine, na pravom brehu rieky Orava, asi 11 kilometrov od Dolného Kubína. V nadmorskej výške 511 metrov nad morom (Wikipedia). Archeologické nálezy datujú počiatky osídlenia lokality do obdobia prelomu letopočtov. Prvá písomná zmienka o osídlení je z roku 1267. Samostatnou sa obec stala až v druhej polovici 19. storočia (oravskypodzamok.sk). V roku 1619 tu bolo mýto, mlyn, píla, pivovar, valcha na súkno a mlyn na pušný prach. V roku 1785 tu žilo 139 obyvateľov, v roku 1910 355 obyvateľov (orava-liptov.sk). Dnes tu na rozlohe 35.25 km2 žije 1372 obyvateľov (Wikipedia).

The village dominated by Orava Castle (Peter Kaclík), Oravský Podzámok, is located in the Orava Highlands, on the right bank of the Orava River, about 11 kilometers from Dolný Kubín. It is situated at an altitude of 511 meters above sea level (Wikipedia). Archaeological findings date the beginnings of settlement in the area to the turn of the millennia. The first written mention of the settlement is from the year 1267. It became an independent village only in the second half of the 19th century (oravskypodzamok.sk). In 1619, there was a toll, mill, sawmill, brewery, fulling mill, and gunpowder mill. In 1785, 139 inhabitants lived here, and in 1910, there were 355 inhabitants (orava-liptov.sk). Today, 1372 inhabitants live on an area of 35.25 km2 (Wikipedia).

Miejscowość dominowana przez Zamek Orawski (Peter Kaclík), Oravský Podzámok, znajduje się w Kotlinie Orawskiej, na prawym brzegu rzeki Orawy, około 11 kilometrów od Dolného Kubína. Położona jest na wysokości 511 metrów nad poziomem morza (Wikipedia). Znaleziska archeologiczne datują początki osadnictwa w tej okolicy na przełom tysiącleci. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z roku 1267. Stała się samodzielną wsią dopiero w drugiej połowie XIX wieku (oravskypodzamok.sk). W 1619 roku istniało tu pobór, młyn, tartak, browar, młyn sukwiarski i młyn na proch strzelniczy. W 1785 roku mieszkało tu 139 mieszkańców, a w 1910 roku było ich już 355 (orava-liptov.sk). Obecnie na obszarze 35,25 km2 mieszka 1372 mieszkańców (Wikipedia).

Odkazy

TOP

Všetky