Krajina, Slovensko, Obce, Slovenské, Zamagurie, Fotografie

Veľký Lipník – obec na styku Spišskej Magury a Pienin

skala
Hits: 2801

Obec Veľký Lipník leží na styku Pienin a Spišskej Magury, v doline potoka Lipník a jeho prítoku Šoltysa. Názov sa odvodzuje od líp. V obci žije takmer 1000 obyvateľov (velkylipnik.sk). Veľký Lipník osídľovali v  druhej polovici 13. storočia Rusíni a povolaní Bélom IV. na zaľudnenie okrajových oblasti uhorského kráľovstva po tatárskom vpáde – tzv. šoltýska kolonizácia na nemeckom práve. Karol Róbert, uhorský kráľ v rokoch 1308-1342 daroval územie Lipnický les – silvam Lypnice v roku 1314 Juliusovi Gorgeyovi – synovi Hanusa zo Spišského Hrhova-Gargowa) a v krátkom čase sa tu rozrástla obec s nasledovnými dobovými názvami: Lupnik, Fellyupnik, Felwpnik, Lyndona, Lyndnou, Lipnik. Počas 15. a 16. storočia prebiehalo dosídľovanie prevažne Rusínmi z pravlasti Halíča, ktorí sa venovali pastierstvu a chovu dobytka – tzv. šoltýska kolonizácia po valašskom práve. Neskôr sa okrem poľnohospodárstva obyvatelia obce začali zaoberať aj remeselníctvom, známe je napr. vandrovné drotárstvo. Na prelome 19. a 20. storočia začalo hromadné vysťahovalectvo obyvateľov obce za prácou do cudziny, hlavne do  a Kanady. Po skončení 2. svetovej v roku 1945 sa niekoľko rodín z obce vysťahovalo – optovalo na Ukrajinu, niektoré sa neskôr vrátili späť na (velkylipnik.sk).

The village of Veľký Lipník is located at the confluence of the and Spišská Magura mountains, in the valley of the Lipník stream and its tributary Šoltysa. The name of the village is derived from lime trees. The village is home to nearly 1000 inhabitants (velkylipnik.sk). In the second half of the 13th century, Veľký Lipník was settled by Ruthenians and Germans summoned by Béla IV to populate the peripheral areas of the Hungarian Kingdom after the Tatar invasion – the so-called Šoltýs colonization under German law. In 1314, Charles Robert, the Hungarian king from 1308 to 1342, donated the territory of Lipník Forest – silvam Lypnice to Julius Gorgey – the son of Hanus from Spišské Hrhov-Gargow. In a short time, the village grew with the following period names: Lupnik, Fellyupnik, Felwpnik, Lyndona, Lyndnou, Lipnik. During the 15th and 16th centuries, resettlement, mainly by Ruthenians from the original homeland of Halych, who were engaged in shepherding and cattle breeding – the so-called Šoltýs colonization under Valachian law, took place. Later, in addition to agriculture, the inhabitants of the village also started engaging in craftsmanship, with itinerant wireworking being well-known, for example. At the turn of the 19th and 20th centuries, mass emigration of the village residents for work abroad began, mainly to the USA and Canada. After the end of World War II in 1945, several families from the village emigrated – opted for Ukraine, some families later returned to Slovakia (velkylipnik.sk).

Wieś Veľký Lipník położona jest na styku Pienin i Gór Spišskiej Magury, w dolinie potoku Lipník i jego dopływu Šoltysa. Nazwa wsi pochodzi od lip. W wiosce mieszka prawie 1000 mieszkańców (velkylipnik.sk). W drugiej połowie XIII wieku Veľký Lipník został zasiedlony przez Rusinów i Niemców, sprowadzonych przez Belę IV, w celu zasiedlenia peryferyjnych obszarów królestwa węgierskiego po najazdach Tatarów – tzw. kolonizacja szoltyjska według prawa niemieckiego. W 1314 roku Karol Robert, król węgierski w latach 1308-1342, podarował Juliusowi Gorgeyowi – synowi Hanusa ze Spišské Hrhov-Gargowa – obszar Lasu Lipnickiego – silvam Lypnice. W krótkim czasie wieś rozrosła się pod następującymi ówczesnymi nazwami: Lupnik, Fellyupnik, Felwpnik, Lyndona, Lyndnou, Lipnik. W XV i XVI wieku miała miejsce przesiedlania głównie przez Rusinów z ojczystego regionu Halicza, którzy zajmowali się pasterstwem i hodowlą bydła – tzw. kolonizacja szoltyjska według prawa wołoskiego. Później, oprócz rolnictwa, mieszkańcy wioski zaczęli zajmować się również rzemiosłem, znane jest np. wędrowne druciarstwo. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczęła się masowa emigracja mieszkańców wioski za pracą za granicą, głównie do USA i Kanady. Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku kilka rodzin z wioski emigrowało – zdecydowało się na Ukrainę, niektóre rodziny później wróciły na Słowację (velkylipnik.sk).

Príroda, Rastliny, Organizmy, Fotografie

Korene

skala
Hits: 1947

sú životným uzlom rastlín, prenikajúcim hlboko do zeme a tvoriacim základňu pre ich a vitalitu. Čím viac rozvetvených koreňov, tým viac miest na absorpciu a živín. Rastliny majú rôzne typy koreňov. Korene slúžia aj ako zásobáreň živín, korene poskytujú aj stabilnú oporu pre rastlinu, upevňujú ju v pôde. V niektorých rastlinách dominuje jeden silný koreň, ktorý je známy ako hlavný koreň. Výhodou je hlbšia penetrácia do pôdy. Mnoho rastlín má veľa vedľajších koreňov, ktoré vyrastajú z hlavného koreňa a rozvetvujú sa v okolí. Niektoré majú vzdušné korene, ktoré vyrastajú nad zemský povrch a slúžia na získavanie vzdušnej vlhkosti alebo na podporu rastlín. Korene môžu vytvárať symbiotické vzťahy s hubami, ktoré zvyšujú schopnosť rastlín absorbovať živiny. Rastliny s koreňmi prispievajú k vytváraniu pôdnej štruktúry tým, že zabraňujú erózii a udržiavajú pôdu pohromade.

Roots act as the life knot for plants, penetrating deep into the soil and forming the foundation for their growth and vitality. The more branched the roots, the more sites available for the absorption of water and nutrients. Plants exhibit various types of roots, each serving unique functions in sustaining plant life. Roots function not only as nutrient reservoirs but also provide stable support for the plant, anchoring it firmly in the soil. In some plants, a single strong root dominates, known as the primary root. The advantage lies in deeper penetration into the soil. Many plants feature numerous lateral roots branching from the primary root, extending into the surrounding area. Certain plants develop aerial roots that grow above the ground, serving purposes such as absorbing atmospheric moisture or supporting the plant. Roots can establish symbiotic relationships with fungi, enhancing the plants‘ ability to absorb nutrients. Plants with well-developed roots contribute to the creation of stable soil structures, preventing erosion and maintaining soil cohesion. In essence, roots play a multifaceted role in the life of plants, extending their influence below the surface and fostering intricate connections within the ecosystems they inhabit.

, , , ,

Krajina, Zahraničie, TOP, Fotografie

Poľsko

skala
Hits: 4372

V Poľsku žije na 312 679 km2 takmer 39 miliónov obyvateľov. Rzeczpospolita Polska je 9-tym najväčším európskym štátom. Je rozdelený na 16 vojvodstiev. Pomenovanie sa odvodzuje od názvu kmeňa Poľania, ktorý žil v časti Poľska. Slovo Polanie sa dá preložiť ako obývajúci otvorené (Wikipedia). 

Takmer celé územie Poľska je nížinného charakteru, priemerná nadmorská výška je 173 metrov nad morom. sú len na juhu – Sudety a Karpaty (aj Vysoké ). Najvyšší bod Poľska sú Rysy, 2 499 metrov nad morom. Na severe Poľska je pobrežie Baltského mora. V Poľsku je 9 300 jazier, zachovalo sa tu viacero pralesov, napr. Bialovežský prales, poľsky Pusza Bialowieska. V Bialovežskom pralese, ako jedinom v Európe, žijú vo voľnej prírode zubry európske. V Poľsku prevláda stredoeurópska lesná vegetácia na severe a v horských oblastiach a stepná vegetácia na východe krajiny. pokrývajú asi 30 % územia. Štetínsky záliv je oblasť ochrany vtáctva, močiarne oblasti v Podlasii, Mazursku, Warmii a Pomoransku sú chránené. Nachádza sa tu 23 národných parkov (Wikipedia).

Poľsko má zázemie pre turizmus vybudované na vysokej úrovni. Má 16 oblastí UNESCO. Najnavštevovanejšie sú Varšava, Lublin, Krakov, Wieliczka, Bochnia, Wadowice, Osvienčím, Zakopane, Čenstochová, Vroclav, Poznaň, Hniezdno, Štetín, Gdansk. Prírodné oblasti: Tatry, Podhalie, Gorce, Beskydy, Svätokrížske hory, Krkonoše, Bialovežský národný park, Biebrzanský národný park, jazero Sniardwy, Štetínsky záliv, pobrežie Baltského mora (Wikipedia).

Známi poľskí hudobní skladatelia: Fryderyk Chopin, Zbigniew Preisner, Wojciech Kilar. Preslávená je poľská filmová tvorba, režiséri: Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Krzysztof Zanussi (Wikipedia). Známi sú aj poľskí herci. Ja sám poľskú filmovú školu považujem za jednu z najlepších a navyše našej mentalite blízku. Poliaci vždy inklinovali ku Francúzsku, čo je vidno aj v niektorých filmových projektoch. Z oblasti vedy je známy Maria Curie Sklodowska. Poliakom bol pápež Ján Pavol II., vlastným menom Karol Wojtyla.

V 6. storočí obývali územie slovanské kmene, ktoré boli zjednotené v 10. storočí (sme.sk). Rok 966 je rokom založenia Poľska (Encyklopedia PWN w trzech tomach, 1999). Kráľovstvom sa Poľsko stalo v roku 1025 za Boleslav I. Chrabrého. Väčšiu časť svojej histórie bolo Poľsko nezávislým a mnohonárodnostným štátom s mnohými vierovyznaniami. V roku 1798 bolo rozdelené medzi Prusko, Rusko a . Nezávislosť získalo až v roku 1918 po 1. svetovej vojne (Wikipedia). V 12. storočí sa Poľsko rozpadlo na menšie štáty, ktoré boli spustošené mongolmi v roku 1241. Za vlády Jagelovcov uzavrelo Poľsko spojenectvo s Litvou – Krewská únia. Spoločne sa sa im podarilo poraziť Rád nemeckých rytierov. V roku 1569 sa Poľsko stalo súčasťou únie s Litvou. Do roku 1795. Spojenie s Litvou prinieslo radikálny nárast počtu obyvateľov Poľska. Koncom 16. storočia dosiahol približne 9 miliónov. Okolo roku 1772 dosahoval počet obyvateľov 13 – 14 miliónov, pričom okolo 60 %, nehovorila po poľsky, ale najmä po ukrajinsky a bielorusky (Wikipedia). 

V roku 1918 v Poľsku viac ako tretinu tvorili menšiny, najmä Židia, Ukrajinci, Bielorusi a . Poľsko je dnes takmer jednonárodnou krajinou, menšiny netvoria viac ako 5%. Poliaci do západoslovanskej jazykovej . 90 % Poliakov je rímskokatolíckeho vyznania, 7.5 % je bez vyznania. Z veľkej 3 miliónovej židovskej menšiny po 2. svetovej vojne zostalo menej ako 10 000 príslušníkov. V 17. storočí vypuklo kozácke povstanie vedené Bohdanom Chmelnickým, ako následok polonizácie východných oblastí a viedli k odcudzeniu Rusínov Poľsku – pripájaniu týchto území k Rusku (dnes oblasti Ukrajiny). Poľsko viedlo proti Rádu nemeckých rytierov, Prusku, Švédsku, Krymskému chanátu, Turkom až do roku 1699. Centrálna vláda slabla a Poľsko sa stálo závislé od Ruska. 3. mája 1791 Poliaci schválili ako prví v Európe písanú ústavu, avšak reformný proces zastavilo delenie krajiny medzi Prusko, Rusko a Rakúsko. Počas napoleonských vojen bolo Poľsko obnovené pod názvom Varšavské vojvodstvo (Wikipedia).

Po porážke Napoleona v roku 1815 vzniklo Poľské kráľovstvo, na jeho čele však stál ruský cár. Ruský cár bol z čela tohto útvaru zosadený v roku 1831, avšak ten poľský parlament rozpustil a Poľsko sa stalo súčasťou Ruska ako Privislinskij Kraj. Dokonca po roku 1863 sa stala ruština úradnou rečou a poľština bola zakázaná. K obnoveniu Poľska došlo až po 1. svetovej vojne, 11. novembra 1918. V rokoch 1918 – 19 vybojovalo územie východnej Halíče s Ukrajinou. V rokoch 1919 – 21 bolo Poľsko napadnuté Ruskom, ale svoju nezávislosť Poľsko obhájilo. V roku 1920 sa súčasťou Poľska stali aj Tešínsko, a časti Spiša a Oravy. 1. septembra Poľsko napadli Nemci, čím sa začala 2. svetová vojna. Po vojne si Rusko ponechalo východnú časť Poľska obývanú hlavne Bielorusmi a Ukrajincami (Wikipedia).

In Poland, nearly 39 million inhabitants live within an area of 312,679 km2. The Republic of Poland is the 9th largest European country and is divided into 16 voivodeships. The name Poland is derived from the Polanie tribe, who inhabited a part of the country. The word „Polanie“ can be translated as people living in open fields (Wikipedia).

Almost the entire territory of Poland is of lowland character, with an average elevation of 173 meters above sea level. Mountains are only found in the south, namely the Sudetes and Carpathians (including the High Tatras). The highest point in Poland is Rysy, standing at 2,499 meters above sea level. The northern part of Poland borders the Baltic Sea. Poland boasts 9,300 lakes, preserving several primeval forests, such as the Białowieża Forest (Puszcza Białowieska), where European bison live freely in their natural habitat. Poland exhibits Central European forest vegetation in the north and mountainous regions, while steppe vegetation prevails in the eastern part of the country. Forests cover approximately 30% of the territory. The Szczecin Lagoon is a bird protection area, and marshy regions in Podlasie, Masuria, Warmia, and Pomerania are also protected. Poland is home to 23 national parks (Wikipedia).

Poland has well-developed tourism infrastructure, including 16 UNESCO-listed sites. The most visited cities include Warsaw, Lublin, Krakow, Wieliczka, Bochnia, Wadowice, Auschwitz, Zakopane, Częstochowa, Wrocław, Poznań, Gniezno, Szczecin, and Gdańsk. Notable natural areas include the Tatra Mountains, Podhale, Gorce, Beskids, Świętokrzyskie Mountains, Karkonosze, Białowieża National Park, Biebrza National Park, Lake Śniardwy, Szczecin Lagoon, and the Baltic Sea coast (Wikipedia).

Renowned Polish composers include Fryderyk Chopin, Zbigniew Preisner, and Wojciech Kilar. Polish cinematography is celebrated, with directors like Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, and Krzysztof Zanussi. Famous Polish actors contribute to the country’s vibrant film industry. Personally, I consider the Polish film school to be one of the best, closely aligned with our mentality. Poles have always inclined towards France, which is evident in some film projects. In the field of science, Maria Curie Skłodowska is well-known. Pope John Paul II, born Karol Wojtyła, was also of Polish descent.

In the 6th century, Slavic tribes inhabited the territory, which was unified in the 10th century (sme.sk). The year 966 marks the foundation of Poland (Encyklopedia PWN w trzech tomach, 1999). Poland became a kingdom in 1025 under Bolesław I the Brave. Throughout much of its history, Poland was an independent and multi-ethnic state with diverse religious beliefs. In 1795, it was divided among Prussia, Russia, and Austria. Independence was regained only in 1918 after World War I (Wikipedia). In the 12th century, Poland fragmented into smaller states, devastated by the Mongols in 1241. Under the rule of the Jagiellon dynasty, Poland formed an alliance with Lithuania—the Union of Krewo. Together, they defeated the Teutonic Order. In 1569, Poland became part of the Polish–Lithuanian Commonwealth until 1795. The union with Lithuania led to a radical increase in Poland’s population, reaching around 9 million by the late 16th century. Around 1772, the population reached 13–14 million, with about 60% not speaking Polish but mainly Ukrainian and Belarusian (Wikipedia).

In 1918, over a third of Poland’s population comprised minorities, especially Jews, Ukrainians, Belarusians, and Germans. Today, Poland is almost a mono-ethnic country, with minorities making up less than 5%. Poles belong to the West Slavic language group. 90% of Poles are Roman Catholic, while 7.5% are without religious affiliation. Of the once 3 million-strong Jewish minority before World War II, fewer than 10,000 remain. In the 17th century, a Cossack uprising led by Bohdan Khmelnytsky erupted due to the Polonization of eastern regions, resulting in the alienation of Ruthenians to Russia (now areas of Ukraine). Poland fought wars against the Teutonic Order, Prussia, Sweden, the Crimean Khanate, and the Ottomans until 1699. The central government weakened, and Poland became dependent on Russia. On May 3, 1791, Poles approved Europe’s first written constitution, but the reform process was halted by the partitioning of the country among Prussia, Russia, and Austria. During the Napoleonic Wars, Poland was restored as the Duchy of Warsaw in 1807 but was ruled by the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918. In 1815, after Napoleon’s defeat, the Congress Kingdom of Poland was established, but it was under the rule of the Russian Tsar. The Tsar was deposed in 1831, dissolving the Polish parliament, and Poland became part of Russia as the Vistula Land. Even after 1863, Russian became the official language, and Polish was banned. The restoration of Poland occurred only after World War I, on November 11, 1918.

W Polsce mieszka prawie 39 milionów mieszkańców na obszarze 312 679 km2. Rzeczpospolita Polska jest dziewiątym co do wielkości państwem europejskim i podzielona jest na 16 województw. Nazwa Polska wywodzi się od nazwy plemienia Polan, które zamieszkiwało część obszaru Polski. Słowo „Polanie“ można przetłumaczyć jako ludzie zamieszkujący otwarte pola (Wikipedia).

Prawie całe terytorium Polski ma charakter nizinnego krajobrazu, średnia wysokość nad poziomem morza wynosi 173 metry. Góry znajdują się tylko na południu – Sudety i Karpaty (w tym Tatry). Najwyższym punktem Polski są Rysy, wznoszące się na wysokość 2499 metrów nad poziomem morza. Północna część Polski graniczy z Morzem Bałtyckim. Polska może poszczycić się 9300 jeziorami, zachowało się tu kilka pierwotnych lasów, takich jak Puszcza Białowieska, gdzie europejskie żubry żyją w naturalnym środowisku. Polska charakteryzuje się środkowoeuropejską roślinnością leśną na północy i w obszarach górskich oraz roślinnością stepową na wschodzie kraju. Lasy zajmują około 30% powierzchni. Zatoka Szczecińska jest obszarem ochrony ptaków, a obszary bagienne na Podlasiu, Mazurach, Warmii i Pomorzu są chronione. Polska ma 23 parki narodowe (Wikipedia).

Polska posiada rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, w tym 16 obiektów wpisanych na listę UNESCO. Najczęściej odwiedzane miasta to Warszawa, Lublin, Kraków, Wieliczka, Bochnia, Wadowice, Oświęcim, Zakopane, Częstochowa, Wrocław, Poznań, Gniezno, Szczecin i Gdańsk. Znane obszary przyrodnicze to Tatry, Podhale, Gorce, Beskidy, Góry Świętokrzyskie, Karkonosze, Białowieski Park Narodowy, Biebrzański Park Narodowy, jezioro Śniardwy, Zatoka Szczecińska i wybrzeże Bałtyku (Wikipedia).

Znani polscy kompozytorzy to Fryderyk Chopin, Zbigniew Preisner i Wojciech Kilar. Polska kinematografia jest ceniona, a wśród reżyserów znajdują się tacy twórcy jak Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski i Krzysztof Zanussi. Znani polscy aktorzy przyczyniają się do kwitnącej branży filmowej w kraju. Osobiście uważam polską szkołę filmową za jedną z najlepszych, ściśle związanych z naszą mentalnością. Polacy zawsze mieli inklinacje ku Francji, co widać także w niektórych projektach filmowych. W dziedzinie nauki znana jest Maria Curie-Skłodowska. Polakiem był papież Jan Paweł II, a jego prawdziwe imię to Karol Wojtyła.

W VI wieku terytorium zamieszkiwały słowiańskie plemiona, które zjednoczyły się w X wieku (sme.sk). Rok 966 to rok założenia Polski (Encyklopedia PWN w trzech tomach, 1999). Polska stała się królestwem w 1025 roku za panowania Bolesława Chrobrego. Przez większość swojej historii Polska była niepodległym i wielonarodowym państwem o wielu wyznaniach religijnych. W 1795 roku została podzielona między Prusy, Rosję i Austrię. Niepodległość odzyskała dopiero po I wojnie światowej (Wikipedia). W XII wieku Polska rozpadła się na mniejsze państwa, które zostały zniszczone przez Mongołów w 1241 roku. Pod panowaniem Jagiellonów Polska nawiązała sojusz z Litwą – Unię w Krewie. Razem udało im się pokonać zakon krzyżacki. W 1569 roku Polska stała się częścią Polsko-Litewskiej Wielkiej Unii do 1795 roku. Związek z Litwą przyniósł radykalny wzrost liczby ludności Polski. Koniec XVI wieku osiągnął około 9 milionów. Około roku 1772 liczba ludności wyniosła 13–14 milionów, z czego około 60% nie mówiło po polsku, głównie po ukraińsku i białorusku (Wikipedia).

W 1918 roku ponad jedną trzecią populacji Polski stanowili przedstawiciele mniejszości, głównie Żydzi, Ukraińcy, Białorusini i Niemcy. Obecnie Polska jest niemal monoetnicznym krajem, mniejszości nie stanowią więcej niż 5%. Polacy należą do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. 90% Polaków to katolicy, 7,5% jest bez wyznania. Z niegdyś 3-milionowej żydowskiej mniejszości przed II wojną światową pozostało mniej niż 10 000 osób. W XVII wieku wybuchło powstanie kozackie pod wodzą Bohdana Chmielnickiego jako wynik polonizacji wschodnich obszarów i doprowadziło do oderwania Rusinów od Polski – dołączenia tych obszarów do Rosji (dzisiejsze obszary

Ukrainy). Polska prowadziła wojny przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu, Prusom, Szwecji, Chanatowi Krymskiemu, Turkom aż do 1699 roku. Centralna władza osłabła, a Polska stała się zależna od Rosji. 3 maja 1791 roku Polacy zatwierdzili jako pierwsi w Europie pisaną konstytucję, jednak proces reform zatrzymało podział kraju między Prusy, Rosję i Austrię. Podczas wojen napoleońskich Polska została przywrócona pod nazwą Księstwo Warszawskie w 1807 roku, ale była rządzona przez rosyjskiego cara. Car został obalony w 1831 roku, rozwiązano polski parlament, a Polska stała się częścią Rosji jako Kraj Nadwiślański. Nawet po 1863 roku rosyjski stał się językiem urzędowym, a polski został zakazany. Do przywrócenia Polski doszło dopiero po I wojnie światowej, 11 listopada 1918 roku. W 1815 roku po klęsce Napoleona utworzono Królestwo Polskie, ale było ono pod rządami rosyjskiego cara. Car został obalony w 1831 roku, rozwiązano polski parlament, a Polska stała się częścią Rosji jako Kraj Nadwiślański. Nawet po 1863 roku rosyjski stał się językiem urzędowym, a polski został zakazany. Do przywrócenia Polski doszło dopiero po I wojnie światowej, 11 listopada 1918 roku. W 1815 roku po klęsce Napoleona utworzono Królestwo Polskie, ale było ono pod rządami rosyjskiego cara. Car został obalony w 1831 roku, rozwiązano polski parlament, a Polska stała się częścią Rosji jako Kraj Nadwiślański. Nawet po 1863 roku rosyjski stał się językiem urzędowym, a polski został zakazany. Do przywrócenia Polski doszło dopiero po I wojnie światowej, 11 listopada 1918 roku. W 1815 roku po klęsce Napoleona utworzono Królestwo Polskie, ale było ono pod rządami rosyjskiego cara. Car został obalony w 1831 roku, rozwiązano polski parlament, a Polska stała się częścią Rosji jako Kraj Nadwiślański. Nawet po 1863 roku rosyjski stał się językiem urzędowym, a polski został zakazany. Do przywrócenia Polski doszło dopiero po I wojnie światowej, 11 listopada 1918 roku. W 1815 roku po klęsce Napoleona utworzono Królestwo Polskie, ale było ono pod rządami rosyjskiego cara. Car został obalony w 1831 roku, rozwiązano polski parlament, a Polska stała się częścią Rosji jako Kraj Nadwiślański. Nawet po 1863 roku rosyjski stał się językiem urzędowym, a polski został zakazany. Do przywrócenia Polski doszło dopiero po I wojnie światowej, 11 listopada 1918 roku.

Niektoré príspevky

:

  • Encyklopedia PWN w trzech tomach, tom 2 J-P. Varšava, 1999: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, ISBN 83-01-12844-5., p. 899.
, ,

Krajina, Zahraničie, Typ krajiny, Mestá, TOP, Fotografie

Taliansko

skala
Hits: 9054

v tvare čižmy, ktorá vychádza z kontinentu a z ostatných strán je obklopená Stredozemným morom. má slávnu históriu, kto by nepoznal staroveký Rím, obdobie antiky, Nera, Marca Aurelia, Cézara?

V Taliansku žije viac ako 60 miliónov obyvateľov na ploche 301 230 km2. Má niekoľko ostrovov: Síciliu, Sardíniu, Elbu, Capri, Tremiti a Ischiu (Wikipedia.sk). Väčšina Talianska je Apeninským poloostrovom. Na severe sa vypínajú Alpy, na hraniciach s Francúzskom je najvyšší vrch Európy Mont Blanc. Cez poloostrov sa tiahnu Apeniny. Na ostrovoch sú činné sopky Vezuv, Etna, Stromboli (Wikipedia.sk).

Pomerne veľké zastúpenie majú národnosti okrem domácej, ktorá tvorí takmer 93 % populácie. A to najmä rumuni, severoafričania, albánci, čínania, ukrajinci. Veľké Talianska: Rím (Rome), Miláno (Milan), Neapol, Turín, Palermo, Janov (Genoa), Bologna, Florencia, Bari, Catania, Benátky (Venice), Verona, Messina, Padova (Padua) (Wikipedia ENG). Regióny Talianska: Abruzzo, Basilicata, Kalábria, Campania, Emilia Romagna, Friuli Venezia Giulia, Lazio, Liguria, Lombardia, Marche, Molise, Piemonte, Puglia, Sardínia, Sicília, Toskánsko, Trentino – Alto Adige, Umbria, Valle d`Aousta, Venécia (dovolenkataliansko.sk). Rím je sídlom pápeža. Veľmi známa je veta: „Všetky vedú do Ríma„.

V staroveku na území Talianska existovali mestské štáty čiastočne založených na gréckej kolonizácii a etruské mestá. V 8. storočí vznikol Rím, ktorý zažil veľkú slávu a tešil sa jej viac ako tisíc rokov. Zanikol v roku 476 (Wikipedia.cz). V staroveku (264 – 144 pred n. l.) počas púnskym vojen Féničania z Kartága bojovali proti Rimanom. V rokoch 73 – 71 pred n. l. prebehlo Spartakove povstanie. Spartakus bol gladiátor (Petra Surmová). 

Niektorí zo slávnych vládcov Ríma: Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius, Nero, Vitellius, Vespasian, Titus, Nerva, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius, Lucius Verus, Marcus Aurelius, Commodus, Pertinax, Septimus Severus, Valerian, Gallienus, Quintillus, Tacitus, Florianus, Diocletian, Flavius Valerius Severus, Licinius, Theodosius, Romulus Augustulus (List of Roman emperors). Známi hudobní skladatelia: Giacomo Puccini, Claudio Monteverdi, Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Gioacchino Rossini, Nicolo Paganini, Giuseppe Verdi, Gaeotano Donizetti. Známi maliari: Michelangelo, Leonardo da Vinci, Donatello, Botticelli, Caravaggio, Titian, Raphael, spisovatelia: Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Torquato Tasso, filozofovia: Giordano Bruno, Niccolo Machiavelli, filmári: Vittorio De Sica, Federico Fellini, Pier Paolo Pasolini, Luchino Visconti, Michelangelo Antonioni, Sergio Leone, vedci: Leonardo da Vinci, Galileo Galilei, Enrico Fermi, Giovanni Domenico Cassini, Alessandro Volta, Leonardo Pisano Fibonacci, Camillo Golgi, Guglielmo Marconi (Wikipedia ENG).

Svetoznáme sú módne značky Gucci, Prada, Versace, Valentino, Armani (worldcat.org), Benetton (Delana Mikolášová), aperitívy: Cinzano, Martini, Campari, syry: mozzarella, gorgonzola, parmigiano, (Delana Mikolášová), futbalové kluby: Juventus Turín, AC Miláno, Lazio Rím, Inter Miláno, AC Parma, SSC Neapol.

Italy, shaped like a boot, extends from the continent and is surrounded by the Mediterranean Sea. Italy boasts a rich history, with the renowned ancient Rome, the antiquity period, and iconic figures like Nero, Marcus Aurelius, and Caesar.

With a population exceeding 60 million across 301,230 km², Italy includes several islands such as Sicily, Sardinia, Elba, Capri, Tremiti, and Ischia (Wikipedia.sk). The majority of Italy is the Apennine Peninsula. The Alps rise to the north, with Mont Blanc, Europe’s highest peak, bordering France. The Apennines stretch across the peninsula. Active volcanoes, including Vesuvius, Etna, and Stromboli, are found on the islands (Wikipedia.sk).

Apart from the predominantly native population, making up almost 93%, Italy hosts diverse nationalities like Romanians, North Africans, Albanians, Chinese, and Ukrainians. Major cities include Rome, Milan, Naples, Turin, Palermo, Genoa, Bologna, Florence, Bari, Catania, Venice, Verona, Messina, and Padua (Wikipedia ENG). Regions in Italy encompass Abruzzo, Basilicata, Calabria, Campania, Emilia Romagna, Friuli Venezia Giulia, Lazio, Liguria, Lombardy, Marche, Molise, Piedmont, Puglia, Sardinia, Sicily, Tuscany, Trentino – Alto Adige, Umbria, Valle d’Aosta, and Veneto (dovolenkataliansko.sk). Rome serves as the papal residence, and the famous saying goes, „All roads lead to Rome.“

In ancient times, Italy was home to city-states partly founded on Greek colonization and Etruscan cities. Rome emerged in the 8th century, experiencing grandeur for over a millennium before its decline in 476 (Wikipedia.cz). In the ancient era (264 – 144 BC), during the Punic Wars, the Phoenicians from Carthage fought against the Romans. The Spartacus uprising occurred between 73 – 71 BC, led by the gladiator Spartacus (Petra Surmová).

Some notable Roman rulers include Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius, Nero, Vespasian, Titus, Trajan, Hadrian, Marcus Aurelius, and Commodus, among others (List of Roman emperors). Renowned composers from Italy include Giacomo Puccini, Claudio Monteverdi, Antonio Vivaldi, and Giuseppe Verdi. The country has produced celebrated artists like Michelangelo, Leonardo da Vinci, Botticelli, and Caravaggio, and famous writers such as Dante Alighieri and Giovanni Boccaccio. Notable philosophers include Giordano Bruno and Niccolo Machiavelli. In cinema, Italy boasts directors like Federico Fellini and Sergio Leone. The country has produced influential scientists, including Galileo Galilei and Enrico Fermi (Wikipedia ENG).

Italy is home to world-famous fashion brands like Gucci, Prada, Versace, Valentino, Armani, and Benetton (worldcat.org). Iconic aperitifs like Cinzano, Martini, and Campari, as well as cheeses like mozzarella, gorgonzola, and parmigiano, have gained global recognition (Delana Mikolášová). Football clubs like Juventus Turin, AC Milan, Lazio Rome, Inter Milan, AC Parma, and SSC Naples are prominent in Italian sports.

Itálie, una terra a forma di stivale che sporge dal continente e che da ogni altra parte è circondata dal Mar Mediterraneo. L’Italia vanta una storia illustre, chi non conosce l’antica Roma, il periodo dell’antichità, Nerva, Marco Aurelio, Cesare?

In Italia vivono più di 60 milioni di abitanti su una superficie di 301.230 km2. Ha diverse isole: la Sicilia, la Sardegna, l’Elba, Capri, le Tremiti e Ischia (Wikipedia.sk). La maggior parte dell’Italia è costituita dalla penisola appenninica. A nord si ergono le Alpi, con il Monte Bianco che segna il confine con la Francia. Attraverso la penisola si estendono gli Appennini. Sulle isole ci sono vulcani attivi come il Vesuvio, l’Etna, lo Stromboli (Wikipedia.sk).

Le nazionalità hanno una rappresentanza piuttosto ampia, oltre alla popolazione locale che costituisce quasi il 93% della popolazione. Queste includono rumeni, nordafricani, albanesi, cinesi, ucraini. Le grandi città d’Italia includono Roma (Rome), Milano (Milano), Napoli, Torino, Palermo, Genova (Genoa), Bologna, Firenze, Bari, Catania, Venezia (Venice), Verona, Messina, Padova (Padua) (Wikipedia ENG). Le regioni italiane includono l’Abruzzo, la Basilicata, la Calabria, la Campania, l’Emilia Romagna, il Friuli Venezia Giulia, il Lazio, la Liguria, la Lombardia, le Marche, il Molise, il Piemonte, la Puglia, la Sardegna, la Sicilia, la Toscana, il Trentino – Alto Adige, l’Umbria, la Valle d’Aosta, il Veneto (dovolenkataliansko.sk). Roma è la sede del Papa. Molto nota è la frase: „Tutte le strade portano a Roma“.

Nell’antichità, sul territorio italiano, esistevano città-stato parzialmente fondate sulla colonizzazione greca e sulle città etrusche. Nel VIII secolo si formò Roma, che visse una grande gloria per più di mille anni e scomparve nel 476 (Wikipedia.cz). Nell’antichità (264 – 144 a.C.) durante le guerre puniche i Fenici di Cartagine combatterono contro i Romani. Negli anni 73 – 71 a.C. si verificò la rivolta di Spartaco. Spartaco era un gladiatore (Petra Surmová).

Alcuni dei famosi governanti di Roma includono Augusto, Tiberio, Caligola, Claudio, Nerone, Vespasiano, Tito, Traiano, Adriano, Antonino Pio, Lucio Vero, Marco Aurelio, Commodo, Pertinace, Settimio Severo, Valeriano, Gallieno, Quintillo, Tacito, Floriano, Diocleziano, Flavio Valerio Severo, Licinio, Teodosio, Romolo Augusto (List of Roman emperors). Famosi compositori musicali italiani includono Giacomo Puccini, Claudio Monteverdi, Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Gioachino Rossini, Niccolò Paganini, Giuseppe Verdi, Gaetano Donizetti. Artisti famosi includono Michelangelo, Leonardo da Vinci, Donatello, Botticelli, Caravaggio, Tiziano, Raffaello, scrittori come Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Torquato Tasso, filosofi come Giordano Bruno, Niccolò Machiavelli, registi come Vittorio De Sica, Federico Fellini, Pier Paolo Pasolini, Luchino Visconti, Michelangelo Antonioni, Sergio Leone, scienziati come Leonardo da Vinci, Galileo Galilei, Enrico Fermi, Giovanni Domenico Cassini, Alessandro Volta, Leonardo Pisano Fibonacci, Camillo Golgi, Guglielmo Marconi (Wikipedia ENG).

Sono famose in tutto il mondo marche di moda come Gucci, Prada, Versace, Valentino, Armani (worldcat.org), Benetton (Delana Mikolášová), aperitivi come Cinzano, Martini, Campari, formaggi come mozzarella, gorgonzola, parmigiano (Delana Mikolášová), e squadre di calcio come la Juventus di Torino, l’AC Milano, la Lazio di Roma, l’Inter Milano, l’AC Parma, il SSC Napoli.

Niektoré príspevky

Príroda, Rastliny, TOP, Organizmy, Fotografie

Drevo

skala
Hits: 2831

je biologicky a ekologicky dôležitý materiál, ktorý zohráva kľúčovú úlohu v živote na Zemi. Drevo je tvorené primárne lignínom, celulózou a hemicelulózou. Jeho štruktúra poskytuje pevnosť a podporu rastúcim rastlinám. Drevo je tradičným stavebným materiálom a používa sa na výrobu nábytku, podláh, dverí a iných konštrukcií. Celulóza z dreva je kľúčovým surovinovým základom pre výrobu papiera a kartónu. Drevo je zdrojom biomasy, ktorá sa môže použiť na výrobu energie. Rôzne kultúry používajú drevo na výrobu umeleckých diel, hudobných nástrojov a ďalších tradičných predmetov.

Drevo má výtvarné, umelecké a remeselné využitie v rôznych kultúrach po celom svete. Tento materiál je obľúbený pre svoju prirodzenú krásu, textúru a unikátne vlastnosti. Drevo, s jeho rôznymi farbami, vzormi a textúrami, je univerzálnym a inšpiratívnym materiálom pre umelcov a remeselníkov. Drevo je tradičným materiálom pre sochárov. z dreva môžu zobrazovať abstraktné formy, ľudské postavy, zvieratá a rôzne vzory. Rôzne druhy dreva ponúkajú špecifické vlastnosti, ktoré môžu ovplyvniť konečný výraz . Drevo môže slúžiť ako podklad pre a rytiny. Mnohé kultúry vytvárajú drevené panelové maľby. Drevo sa využíva v rôznych remeselných technikách, ako sú rezba, dýhovanie, intarzia a iné.

Remeselníci vytvárajú drevené hodiny, ktoré sú nielen funkčné, ale aj umeleckým dielom. Drevené rámy a detaily pridávajú charakter týmto unikátnym dielam. Drevo je používané aj pri tvorbe architektonických prvkov, ako sú drevené oblúky, krovy, oltáre a drevené . Často sa nachádza v kostoloch, chrámoch a palácoch. Hudobné nástroje, ako sú gitary, husle, flauty, môžu byť vyrobené z rôznych druhov dreva. Drevo poskytuje špecifický zvukový charakter, ktorý prispieva k hudobnému umeniu. Drevo je výrazne využívané pri výrobe nábytku. Od tradičných drevených stoličiek po moderné dizajnové kusy.

Wood is a biologically and ecologically significant material that plays a key role in life on Earth. It is primarily composed of lignin, cellulose, and hemicellulose. Its structure provides strength and support to growing plants. Wood is a traditional building material used for furniture, flooring, doors, and various constructions. Cellulose from wood is a crucial raw material for paper and cardboard production. Wood serves as a source of biomass, which can be used for energy production. Different cultures utilize wood for crafting artistic pieces, musical instruments, and various traditional items.

Wood has artistic, creative, and craft applications in various cultures worldwide. This material is favored for its natural beauty, texture, and unique properties. With its diverse colors, patterns, and textures, wood serves as a universal and inspirational medium for artists and craftsmen. Wood is a traditional medium for sculptors, allowing them to create abstract forms, human figures, animals, and various patterns. Different wood types offer specific qualities that can influence the final expression of a sculpture. Wood can also serve as a canvas for paintings and engravings, with many cultures creating wooden panel paintings. Wood is employed in various crafting techniques, including carving, veneering, marquetry, and more.

Craftsmen create wooden clocks that are not only functional but also works of art. Wooden frames and details add character to these unique pieces. Wood is used in the creation of architectural elements such as wooden arches, roofs, altars, and wooden structures, often found in churches, temples, and palaces. Musical instruments like guitars, violins, and flutes can be crafted from various types of wood, each contributing a specific sound character that enhances the musical art. Wood is heavily utilized in furniture production, ranging from traditional wooden chairs to modern design pieces.

, , ,