Krajina, Slovensko, TOP, Fotografie

Šariš

skala
Hits: 4259

tvoria povodie riek Torysa, Topľa a Ondava. Historickým centrom bol Šarišský hrad, od roku 1647 je ním Prešov (saris.eu.sk). Maďarský pomenovanie Šariša je Sáros, nemecké Scharosch (Wikipedia). Pomenovanie Šariš pochádza pravdepodobne od slova Sar, údajne sa tak nazýval jeden zo staroslovanských kmeňov (Mario Hudák). Nemecké osídlenie sa najviac prejavilo v mestách Bardejov a Prešov. Prvá valašská kolonizácia v 14. storočí sa usídlila najmä v strede a na juhu. Sever zasiahla až od 16. storočia (kulturno.sk). Je zaujímavé, že tento región nebol zasiahnutý tureckým rabovaním. Po valašskej kolonizácii v 15. storočí do regiónu Šariš prišli Rusíni a Ukrajinci (Wikipedia). 

Charakteristické sú pre región drevené kostoly (saris.eu.sk). Centrom Horného Šariša je Bardejov, Dolného Prešov (Wikipedia). Na severe sa chovali ovce, bolo hlavným živobytím, spracovávala sa vlna a kožušina. V iných oblastiach sa choval dobytok a ošípaná. Pestoval sa ľan, konope, zemiaky, pohánka, ale aj ovocie, najmä čerešne a marhule. V lesných oblastiach sa ťažilo , vyrábalo drevené uhlie. V okolí Čergova sa vyrábali šindle. V Suchej doline sa vyrábalo vápno s vyťaženého vápenca. V Prešove sa vyrábali zbrane, , v Bardejove košíky. V regióne existovali viaceré sklárne, v Bogliarke maľovali na sklo. Významne sa tu tvorili drevorezbárske predmety. Prešov preslávilo jediné slovenské ložisko kamennej (kulturno.sk). sa tu stavali ako zruby. Smerom na juh boli omietnuté vápnom. Na Hornom Šariši sa používali aj viachranné strechy. Na drevených kostoloch zanechali svoju aj majstri z východných a juhovýchodných krajín (kulturno.sk). V regióne sa používali paličkované čipky, obľúbené boli čepce. Tancovali sa povelové a krútivé tance, parobské čapáše, bašistofka, hajdukovanie. Špecialitami sú pohánkové cestoviny plnené syrom, múčno-mliečne kaše a polievky zo sušeného ovocia. Na sa pripravujú bobaľky, alebo kračun (kulturno.sk). 

Územie Šariša sa koncom 18. storočia členilo na šesť slúžnovských okresov: Hornotoryský, Strednotoryský, Dolnotoryský, Sekčovský, Topliansky a Makovický (Mario Hudák). Vo Svidníku sa konávajú Rusínov a Ukajincov. V Bardejove slávnosti Rusínske a ukrajinské piesne. V Raslaviciach Šarišské slávnosti (Wikipedia). Obyvatelia Šariša hovoria írečitým šarišským nárečím (slovakia.travel). V Bardejove je Šarišské múzeum so zbierkou ikonopisectva. V Boliarovciach sa zachoval funkčný mlyn. Vo Svidníku je múzeum ukrajinsko-rusínskej kultúry. V Raslaviciach sa nachádza Galéria ľudového umenia (kulturno.sk).

The region of Šariš is formed by the basins of the Torysa, Topľa, and Ondava rivers. The historical center was Šariš Castle, and since 1647, it has been represented by Prešov (saris.eu.sk). In Hungarian, Šariš is called Sáros, and in German, it’s referred to as Scharosch (Wikipedia). The name Šariš likely originates from the word „Sar,“ which supposedly referred to one of the Old Slavic tribes (Mario Hudák). German settlement had a significant impact, especially in the cities of Bardejov and Prešov. The first Wallachian colonization in the 14th century settled mainly in the central and southern parts, reaching the north only from the 16th century (kulturno.sk). Remarkably, this region was not affected by Turkish raids. After Wallachian colonization in the 15th century, Rusyns and Ukrainians came to the Šariš region (Wikipedia).

Characteristic of the region are wooden churches (saris.eu.sk). The center of Upper Šariš is Bardejov, and the center of Lower Šariš is Prešov (Wikipedia). Sheep farming, which was the main livelihood, predominated in the north, with wool and fur processing. In other areas, cattle and pigs were raised. Linen, hemp, potatoes, buckwheat, as well as fruits, especially cherries and apricots, were cultivated. In the forested areas, wood was harvested, and wooden coal was produced. In the Čergov area, shingles were manufactured. Limestone was extracted, and lime was produced in Suchá dolina. In Prešov, weapons and locks were manufactured, while Bardejov was known for basket weaving. Several glassworks existed in the region, and in Bogliarka, they painted on glass. Wooden carvings were a significant craft in the area. Prešov gained fame for having the only Slovak rock salt deposit (kulturno.sk). Houses were constructed as log cabins, and those facing south were coated with lime. In Upper Šariš, multi-roof structures were used. Craftsmen from eastern and southeastern countries left their mark on the wooden churches in the region (kulturno.sk). Bobbin lace and headscarves were popular in the region. Dances included command and spinning dances, parobské čapáše, bašistofka, and hajdukovanie. Specialties included buckwheat pasta filled with cheese, flour-milk porridge, and soups made from dried fruits. For Christmas, bobaľky or kračun are prepared (kulturno.sk).

By the late 18th century, the Šariš region was divided into six district courts: Upper Torysa, Middle Torysa, Lower Torysa, Sekčov, Topľianky, and Makovica (Mario Hudák). In Svidník, the Rusyn and Ukrainian Festivals take place. Bardejov hosts the Rusyn and Ukrainian Song Festivals. In Raslavice, the Šariš Festivals are held (Wikipedia). The inhabitants of Šariš speak the distinctive Šariš dialect (slovakia.travel). Bardejov features the Šariš Museum with an icon painting collection. In Boliarovce, a functional mill has been preserved. Svidník has a museum of Ukrainian-Rusyn culture. Raslavice houses the Gallery of Folk Art (kulturno.sk).

Шариш утворює вододіл річок Ториса, Топля та Ондава. Історичним центром був Шаришський замок, а з 1647 року ним є Пряшів (saris.eu.sk). У русинській мові Шариш відомий як „Сярось“ (Syaros‘) і в українській як „Шаріш“ (Sharish) (Wikipedia). Назва Шариша, ймовірно, походить від слова „Сар“ (Sar), яке, за переказами, вживалося для позначення одного зі старослов’янських племен (Mario Hudák). Німецьке заселення мало значущий вплив, особливо в містах Бардейов і Пряшів. Перша валахська колонізація у 14 столітті поширилася переважно в центральних і південних частинах. Північна частина була заселена лише з 16 століття (kulturno.sk). Цікаво, що цей регіон не був зачеплений турецькими набігами. Після валахської колонізації в 15 столітті до Шариша прийшли русини та українці (Wikipedia).

Для регіону характерні дерев’яні церкви (saris.eu.sk). Центром Верхнього Шариша є Бардейів, а нижнього – Пряшів (Wikipedia). Мешканці Шариша розмовляють своїм специфічним наріччям (slovakia.travel). Традиційним засобом забезпечення в регіоні був скотарство, яке визначало життя на півночі. Вовна і ковдра з вовни оброблялися. В інших областях тримали худобу і свиней. Вирощували лля, коноплі, картоплю, гречку, а також фрукти, особливо вишні і абрикоси. У лісах видобували деревину, виготовляли дерев’яне вугілля. В околицях Чергова виготовляли шиндри. В Сухій Долині виготовляли вапно з вапняка. В Пряшові виготовляли зброю та замки, а в Бардейові були відомі виробництвом кошиків. В регіоні існували кілька склярень, а в Боглярці малювали на скло. Дереворізьбарство було значущим ремеслом в області. Пряшів здобув славу як єдиний солодкий резервуар в Словаччині (kulturno.sk). Домогосподарства будувалися як зруби. У південній частині вони могли бути вапнякові. У Верхньому Шариші використовувалися багатошарові дахи. Майстри з східних та південно-східних країн залишили свої сліди також на дерев’яних церквах в регіоні (kulturno.sk).

В регіоні носили паличковану вишивку, популярні були чепці. Танці включали командні і обертові танці, хлопські чапаї, баштовську пісню та гайдамацьку ходу. Традиційні страви включають гречані локшина з сиром, каші з муки та молока та супи з сушених фруктів. На Різдво готують бобалки або крачун (kulturno.sk). В кінці 18 століття регіон Шариш був розділений на шість судових округів: Верхньоториський, Середньоториський, Нижньоториський, Секчівський, Топлянський і Маковицький (Mario Hudák). У Свідник проводяться Свята русинів і українців. В Бардейові відбуваються свята Русинських і Українських пісень. У Раславицях проходять Шаришські свята (Wikipedia). Музей Шариша в Бардейові має у своїх експозиціях іконопис. У Боляровцях зберігся функціональний млин. У Свіднику є музей українсько-русинської культури. У Раславицях є Галерея народного мистецтва (kulturno.sk).

Niektoré príspevky

,

Krajina, Slovensko, Príroda, Rastliny, Tatry, Organizmy, Fotografie

Flóra Vysokých Tatier

skala
Hits: 5225

sú domovom pre viac než tisíc druhov rastlín, ktoré odhaľujú pôsobivú biodiverzitu a prispievajú k unikátnemu ekosystému tejto alpskej krajiny. Sú charakterizované výraznými alpínskymi podmienkami vrátane výrazných zmien v teplote a výskyte extrémnych podmienok na vrcholoch. Tieto faktory formujú , ktoré sa musia prispôsobiť na prežitie v tomto prostredí. Vysokohorská vyniká svojimi adaptáciami, vrátane krátkeho rastu, hustého pokrytia listov a schopnosti kvitnúť v krátkom období. S nárastom environmentálnych výziev je nevyhnutné venovať pozornosť udržateľnosti ochrany flóry Vysokých Tatier. Rôzne ochranné programy a výskumné projekty smerujú k zachovaniu tohto jedinečného ekosystému pre budúce generácie, aby sa mohli aj naďalej pýšiť bohatstvom a krásou svojej flóry. Medzi typické rastliny Vysokých Tatier patrí Dianthus carthusianorum. Tieto rastliny rastú na horských lúkach a skalách. Nájdeme tu aj endemické druhy, napríklad šafran spišský – Crocus scepusiensis. Rastliny Vysokých Tatier hrajú kľúčovú úlohu v ekosystéme tejto alpskej oblasti. Samozrejme prispievajú ku kráse a atraktivite Vysokých Tatier.

The High Tatras are home to more than a thousand plant species, unveiling impressive biodiversity and contributing to the unique ecosystem of this alpine landscape. Characterized by distinct alpine conditions, including significant temperature changes and extreme conditions at the summits, the High Tatras shape plants that must adapt to survive in this challenging environment. The alpine flora stands out with adaptations such as short growth, dense leaf coverage, and the ability to bloom in a short period. As environmental challenges increase, attention must be given to the sustainability of preserving the flora of the High Tatras. Various conservation programs and research projects aim to maintain this unique ecosystem for future generations to continue boasting the richness and beauty of its flora. Among the typical plants of the High Tatras is Dianthus carthusianorum, which thrives on mountain meadows and rocks. Endemic species are also present, including the crocus (Crocus scepusiensis). The plants of the High Tatras play a crucial role in the ecosystem of this alpine region, contributing not only to its biodiversity but also enhancing the beauty and allure of the High Tatras.

Wysokie to dom dla ponad tysiąca gatunków roślin, odkrywając imponujące bogactwo przyrody i przyczyniając się do unikalnego ekosystemu tego alpejskiego krajobrazu. Charakteryzują się wyraźnymi warunkami alpejskimi, obejmującymi znaczne zmiany temperatury i ekstremalne warunki na szczytach, co kształtuje rośliny, które muszą się dostosować, aby przetrwać w tym wymagającym środowisku. Rośliny wysokogórskie wyróżniają się adaptacjami, takimi jak krótki wzrost, gęste pokrycie liści i zdolność kwitnienia w krótkim okresie. W miarę wzrostu wyzwań środowiskowych, konieczne jest zwrócenie uwagi na zrównoważoność ochrony flory Tatr Wysokich. Różne programy ochrony i projekty badawcze mają na celu utrzymanie tego wyjątkowego ekosystemu dla przyszłych pokoleń, aby mogły nadal chwalić się bogactwem i pięknem swojej flory. Między typowe rośliny Tatr Wysokich należy Dianthus carthusianorum, który rośnie na górskich łąkach i skałach. Występują tu także gatunki endemiczne, takie jak krokus spiski (Crocus scepusiensis). Rośliny Tatr Wysokich odgrywają kluczową rolę w ekosystemie tego alpejskiego regionu, przyczyniając się nie tylko do jego różnorodności biologicznej, ale także podkreślając piękno i atrakcyjność Tatr Wysokich.

TOP

Všetky

,

Krajina, Slovensko, Typ krajiny, Príroda, Tatry, Hory, Biotopy, Fotografie

Popradské pleso

skala
Hits: 3582

leží v závere Mengusovskej doliny. Je to krásne pleso obkolesené nádhernými kopcami. Je pomerne dostupné aj pre menej zdatných turistov.

Popradské pleso sa nachádza v doline pod hrebeňom Kriváňa. Vyznačuje sa jasne modrou vodou. V lete sú jeho pokryté farebnými kvetmi, v zime je zamrznuté. Okolie Popradského plesa je obľúbeným východiskom pre mnohé turistické trasy. Popradské pleso je súčasťou bohatej tatranskej histórie. V minulosti slúžilo ako zastávka pre pastierov s ich stádami. Popradské pleso je prístupné po turistickej chodníkoch. Nachádza sa tu neďaleko niekoľko horských chát. Táto oblasť je obľúbená nielen pre jednodňové výlety, ale aj pre viacdňové túry a horské expedície. Aby sa zachovala krása Popradského plesa a jeho okolia, je dôležité dodržiavať pravidlá ochrany prírody. Návštevníci by mali rešpektovať prírodné prostredie, nenechávať odpadky a dodržiavať všetky pokyny.

Popradské pleso sa v minulosti nazývalo Rybie pleso. Je ľadovcového pôvodu, má rozlohu 6.88 hektárov, je 17 metrov hlboké, leží v nadmorskej výške 1494 metrov nad morom (Wikipedia).

Popradské pleso is situated at the end of Mengusovská Valley. It is a beautiful lake surrounded by stunning peaks and is relatively accessible even for less experienced hikers. Located in the valley beneath the ridge of Kriváň, Popradské pleso is characterized by its clear blue water. In the summer, its shores are covered with colorful flowers, while in the winter, it freezes over, transforming into a serene icy landscape. The surroundings of Popradské pleso serve as a popular starting point for numerous hiking trails, making it a hub for outdoor enthusiasts.

This lake holds a significant place in the rich history of the Tatra region. In the past, it served as a stopover for shepherds and their flocks, adding a historical dimension to its natural beauty. Accessible via hiking trails, Popradské pleso is conveniently located near several mountain chalets. This area is favored not only for day trips but also for multi-day hikes and mountain expeditions. To preserve the beauty of Popradské pleso and its surroundings, it is crucial to adhere to the rules of nature conservation. Visitors should respect the natural environment, refrain from littering, and follow all guidelines set in place.

In the past, Popradské pleso was known as Rybie pleso. It is of glacial origin, covering an area of 6.88 hectares, with a depth of 17 meters. Situated at an elevation of 1494 meters above sea level, it stands as a testament to the geological wonders of the Tatra Mountains (Wikipedia).

Popradské pleso leży na końcu Mengusowskiej. To piękne jezioro otoczone jest pięknymi szczytami i jest stosunkowo dostępne nawet dla mniej doświadczonych turystów.

Położone w dolinie pod granią Kriváňa, Popradské pleso charakteryzuje się jasnoniebieską wodą. Latem brzegi jeziora pokrywają się kolorowymi kwiatami, podczas gdy zimą zamarza, przekształcając się w spokojny krajobraz lodowy. Okolice Popradského plesa są popularnym punktem wyjścia na liczne szlaki turystyczne, co czyni je centralnym miejscem dla miłośników aktywności na świeżym powietrzu. To jezioro zajmuje istotne miejsce w bogatej historii regionu Tatr. W przeszłości pełniło rolę przystanku dla pasterzy i ich stad, dodając historyczny wymiar do swojego naturalnego piękna. Popradské pleso jest dostępne dzięki szlakom turystycznym, dogodnie położonym w pobliżu kilku schronisk górskich. To miejsce cieszy się popularnością nie tylko jako cel wycieczek jednodniowych, ale również jako punkt wyjścia na wielodniowe wędrówki i wyprawy górskie.

Aby zachować piękno Popradského plesa i jego otoczenia, ważne jest przestrzeganie zasad ochrony przyrody. Odwiedzający powinni szanować środowisko naturalne, unikać pozostawiania śmieci i przestrzegać wszystkich wytycznych. W przeszłości Popradské pleso znane było jako Rybie pleso. Jest jeziorem polodowcowym o powierzchni 6,88 hektara, o głębokości 17 metrów, położonym na wysokości 1494 metrów nad poziomem morza (Wikipedia).

TOP

Všetky

Príroda, TOP, Biotopy, Fotografie

Pohyb vody

skala
Hits: 2157

, s jej pohybom a dynamikou, je jedným z najzaujímavejších a výtvarných prvkov v prírode. môže byť kreatívnym spôsobom zachytiť krásu a jedinečnosť. Morské vlny k najdramatickejším prejavom pohybu vody. pohybujúcich sa vĺn zachytávajú energiu a silu prírody. , potoky tvoria zaujímavé krivky, ktoré môžu byť výborným predmetom fotografie. Dlhé expozície umožnia vytvorenie hladkých, mäkkých liniek. Dažďové kvapky sú malé , ktoré sa pohybujú vo vzduchu. Makrofotografia môže odhaliť  detaily kvapiek na rôznych povrchoch. Vodopády predstavujú spojenie sily a krásy. 

Water, with its movement and dynamism, stands as one of the most fascinating and artistic elements in nature. Capturing the motion of water can be a creative way to showcase its beauty and uniqueness. Sea waves are among the most dramatic expressions of water movement. Photographs of crashing waves capture the energy and force of nature. Rivers and streams form intriguing curves that can be excellent subjects for photography. Long exposures allow for the creation of smooth, soft lines.

Raindrops, those small artistic creations moving through the air, present an opportunity for captivating macro photography. This genre unveils intricate details of raindrops on various surfaces. Waterfalls embody a fusion of power and beauty. Photographs of waterfalls not only freeze moments in time but also convey the force and elegance of these natural wonders.

, , ,

Objekty, predmety a priestory, TOP, Stavby, Fotografie

Staré domy

skala
Hits: 2528

sú živými svedkami minulosti, nesú so sebou bohatú históriu a charakter, ktorý odlišuje ich architektúru od moderných štruktúr. Tieto historické obydlia majú svoje jedinečné príbehy, ktoré zrkadlia dobu, v ktorej boli postavené, a v mnohých prípadoch, aj ľudí, ktorí v nich žili. Rozmanitosť ich dizajnu, konštrukcie a štýlu robí staré fascinujúcimi miestami na preskúmanie. Staré domy často vyžadujú údržbu a renováciu. Ich staré konštrukcie môžu byť náchylné na opotrebenie. Na druhej strane, táto starostlivosť môže prispieť k zachovaniu historického a kultúrneho dedičstva pre budúce generácie. Staré domy majú svoje miesto aj v súčasnosti. Mnohí si vyberajú bývať v starých domoch, pretože hľadajú jedinečný a autentický životný štýl. Oceňujú ich charakter, štýl a históriu, ktoré moderné niekedy nemôžu ponúknuť. Celkovo možno povedať, že staré domy sú viac než len obydlia. Sú to miesta, ktoré nesú naše minulé dejiny a príbehy. Ich zachovanie a obnova sú dôležité pre udržanie nášho kultúrneho dedičstva a prepojenie s predchádzajúcimi generáciami.

Jedným z významných aspektov starých je ich architektúra. Staroveké domy môžu byť postavené z rôznych materiálov, ako sú tehly, kameň, drevo. Ich štruktúry často odrážajú dobové stavebné techniky a tradičné miestne remeslá. Každý detail, od okenných rámov po vstupné dvere, môže hovoriť príbeh o dobe, keď boli postavené. Niektoré staré domy disponujú pamätnými tabuľami, výraznými detailmi alebo iné prvky, ktoré odkazujú na minulé obdobia. Ďalším zaujímavým prvkom starých domov sú ich interiéry. Výška stropov, okrasné detaily, klenby a krby môžu vytvárať osobitnú atmosféru, ktorá sa líši od moderných obytných priestorov. Mnohé staré domy majú originálne drevené podlahy, okná a , ktoré pridávajú autenticitu a šarm.

Old houses stand as living witnesses to the past, carrying with them rich histories and character that sets their architecture apart from modern structures. These historic dwellings have unique stories that reflect the era in which they were built and, in many cases, the people who lived within their walls. The diversity in their design, construction, and style makes old houses fascinating places to explore. One significant aspect of old houses is their architecture. Ancient homes can be constructed from various materials such as bricks, stones, or wood. Their structures often reflect the building techniques of the time and traditional local craftsmanship. Every detail, from window frames to entrance doors, can tell a tale about the era in which they were erected. In addition to their architecture, old houses often bear historical markers. These can be memorial plaques, distinctive details, or other elements that refer to bygone periods. These homes can also be part of heritage and cultural legacy, representing crucial pieces of local history.

Another intriguing aspect of old houses lies in their interiors. Ceiling heights, ornamental details, vaults, and fireplaces can create a unique atmosphere that differs from modern living spaces. Many old houses boast original wooden floors, windows, and doors, adding authenticity and charm. However, it’s essential to note that old houses often require maintenance and renovation. Their aged constructions may be susceptible to wear and tear. On the flip side, this care contributes to preserving historical and cultural heritage for future generations. Old houses have their place in the present as well. Many people choose to live in old houses, seeking a unique and authentic lifestyle. They appreciate the character, style, and history that some modern structures might not offer. In conclusion, old houses are more than just dwellings; they are places that carry our past histories and stories. Their preservation and restoration are crucial for maintaining our cultural heritage and connecting with preceding generations.

, , ,